(ur. 19 września 1551 w Fontainebleau, zm. 2 sierpnia 1589 w Saint-Cloud)
- ostatni z francuskiej dynastii Walezjuszów, jednej z gałęzi Kapetyngów. Książę Orleanu, a w latach 1573-1574 król Polski jako Henryk zwany Walezym. Od 1574 król Francji jako Henryk III.
Pochodzenie
Herb rodowy
Henryk Walezy był czwartym synem Henryka II, króla Francji i Katarzyny Medycejskiej. Na chrzcie otrzymał on imiona Aleksander Edward. Imię Henryk nadano mu dopiero na bierzmowaniu w roku 1565. Jego brat, Karol IX, był królem francuskim. Matka za wszelką cenę chciała osadzić wszystkich swych synów na tronie i gdy nie powiodły się inne plany wobec Henryka, zdecydowała się starać o egzotyczny dla Francuzów tron polski. Rozdzierające Francję walki katolików z hugenotami (francuskimi protestantami), czyli tzw. III wojna z hugenotami, umożliwiły Henrykowi pokazanie swych wojskowych umiejętności. Dzięki jego osobistej odwadze i przytomności umysłu pokonano w 1569 roku oddziały hugenotów pod Jarnac.
Przez pewien czas Henryk sprawował
urząd generalnego namiestnika królestwa.
Tak więc już w młodzieńczych latach
dał się on poznać zarówno jako dobry polityk jak i sumienny urzędnik.
Droga do polskiego tronu
Wybory nowego władcy polskiego po okresie bezkrólewia odbyły się w kwietniu i maju 1573 r. na prawym brzegu Wisły, naprzeciw Warszawy, pod wsią Kamień, która obecnie stanowi część stolicy. Najpoważniejszymi kandydatami do korony obok brata króla francuskiego byli: syn cesarza Maksymiliana II arcyksiążę Ernest Habsburg, car Iwan IV Groźny i Jan III Waza, król szwedzki, mąż Katarzyny Jagiellonki, siostry Zygmunta Augusta. Pod Warszawą stawiło się ok. 50 tysięcy osób, które uczestniczyły w głosowaniu. Najpierw odbyła się prezentacja kandydatów, której dokonali zagraniczni posłowie. Następnie zaczęto spisywać, lecz już w węższym gronie wybranych komisji artykuły dla króla. Miały to być uprawnienia i zobowiązania panującego. Po ich zatwierdzeniu, 5 kwietnia 1573 r. odbyło się głosowanie nad pretendentami do tronu. Zwycięzcą okazał się kandydat francuski, przedstawiony przez posła Jana de Monluc. Kilka dni po elekcji posłowie przyszłego monarchy zaprzysięgli w jego imieniu uchwalone przed wyborem postanowienia ogólne. Były to tak zwane artykuły henrykowskie. Przyjęto również osobiste zobowiązania elekta, noszące nazwę pacta conventa. Wybrano też poselstwo, które miało udać się do Paryża, aby oficjalnie zawiadomić księcia francuskiego o wyborze na króla Rzeczypospolitej Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego, odebrać od niego przysięgę, potwierdzającą przyjęcie uchwał elekcyjnych (artykułów i paktów), oraz możliwie szybko sprowadzić go do Rzeczypospolitej. Poselstwo wysłano okazałe i godne. Pertraktacje z Henrykiem i jego bratem, królem Francji Karolem IX, trwały dość długo. Opór budziły przede wszystkim artykuły dotyczące swobody wyznaniowej i możliwości wypowiedzenia posłuszeństwa królowi. Ostatecznie obaj władcy uznali i zaprzysięgli 22 sierpnia 1573 r. dawne i nowe prawa. Po tym fakcie poselstwo doręczyło Henrykowi dokument elekcyjny. Henryk Walezy został ogłoszony królem polskim i wielkim księciem litewskim.
Nihil novi
Potęga Rzeczypospolitej u zenitu. Zlota wolność. Elekcja., Jan Matejko
Do granic Polski dotarł po dwumiesięcznej podróży w końcu stycznia 1574 r. Orszak królewski, liczący 1200 koni, wozy z bagażami oraz karety z damami dworu i niewiastami lekkich obyczajów, ciągnął przez Heidelberg, Fuldę, Torgau, Frankfurt. Na Łużycach oczekiwał go książę piastowski Jerzy II Brzeski, który towarzyszył królowi aż do polskiej granicy. Granicę przekroczono w Międzyrzeczu, gdzie monarchę uroczyście powitała delegacja senatu z biskupem kujawskim, wojewodowie i kasztelanowie. Później przez Poznań i Częstochowę udano się w kierunku Krakowa, gdzie nastąpiło oficjalne powitanie.
Social Science
Katalog D M O Z : Reference : Dictionaries : By Subject : Social Science
8 pages found in Social Science:
Eurojargon
A plain language guide to EU affairs. Parallel documents in Czech, Danish, German, Estonian, Greek, English, Spanish, French, Italian, Latvian, Lithuanian, Hungarian, Maltese, Dutch, Polish, Portuguese, Slovak, Slovenian, Finnish, and Swedish.
http://europa.eu/abc/eurojargon/index_en.htm
European Convention Glossary
Core EU concepts, rules, processes, and political institutions; commonly-used vocabulary in government. Parallel documents in English, Spanish, Danish, German, Greek, French, Italian, Dutch, Portuguese, Finnish, and Swedish.
http://european-convention.eu.int/glossary.asp?lang=EN
A Glossary of Political Economy Terms
Hypertext dictionary of definitions of around 200 political economic terms, by Dr. Paul M. Johnson of Auburn University.
http://www.auburn.edu/~johnspm/gloss/
Justice and Home Affairs Glossary
Parallel documents in English, French, and German by the European Commission. Freedom, security, judicial cooperation between EU member states.
http://ec.europa.eu/justice_home/glossary/wai/glossary_welcome_en.htm
Regional Development Glossary
Parallel documents in English, Spanish, German, French, and Italian by the European Commission. EU structural policies, support funds, economic and social cohesion, urbanization.
http://ec.europa.eu/comm/regional_policy/glossary/glossary_en.htm
Results Focussed Management and Budgeting: Working Definitions
Public administration, politics, economics. By the Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), 3 pages, 2002. A parallel version exists in French. [PDF]
http://www.oecd.org/dataoecd/59/28/1851320.pdf
Social Costs Glossary
Public administration, market forces, corporate economy. Also in print, with parallel version in French. By the European Conference of Ministers of Transport (ECMT), 1997, 4 pages. [PDF]
http://www1.oecd.org/cem/online/glossaries/glocoste.pdf
The System of National Accounts, 1993 - Glossary
Macroeconomics, accounting, finance. Also in print, with parallel version in French. By the United Nations Statistical Division, the International Monetary Fund, the World Bank, Eurostat, and the OECD. 2000. 48 pages. [PDF]
http://www.oecd.org/dataoecd/38/18/2674296.pdf
|
Ciekawe linki z DMOZ:
link-Home/Cooking
link-Computers/Home_Automation
link-Regional/Africa
link-Regional/E
link-Games/Video_Games
link-Home/Consumer_Information
link-Regional/North_America
link-News/By_Subject
link-Society/People
link-Home/Cooking
link-Regional/Europe
link-Games/Hand_Games
link-Games/Online
link-Home/News_and_Media
link-Science/Social_Sciences/Linguistics
link-Games/Online
link-Society/Paranormal
link-Computers/Home_Automation
link-Games/Video_Games
link-Home/Entertaining
link-Regional/L
link-Regional/N
link-Society/Ethnicity
link-Society/People/Men
link-Society/Activism
link-Regional/J
link-World/Polska
link-Society/People/Generations_and_Age_Groups/Seniors
link-Society/Sexuality
link-Society/Issues
link-World/Italiano
link-Health/Medicine
link-Kids_and_Teens/Games
link-Home/Entertaining
link-Society/Transgendered
link-Health/Nutrition
link-World/Italiano
link-Home/Homeowners
link-Regional/W
Ciekawostki
Krótkotrwałe panowanie Henryka Walezego na Wawelu było prawdziwym zderzeniem cywilizacyjnym pomiędzy rzeczywistością polską, a francuską. Młodego króla i jego francuską świtę dziwiły urządzane przez polskich poddanych pijatyki, rozczarowało ubóstwo polskich wsi i surowy klimat kraju. Polacy natomiast uważali Francuzów za zniewieściałych, władcy mieli za złe cudzoziemskie stroje i zamiłowanie do biżuterii. Co ciekawe, pod wieloma względami ówczesna Polska wyprzedzała Francję. Właśnie na Wawelu Walezy po raz pierwszy zobaczył wychodki, z których nieczystości odprowadzano poza zamkowe mury, i po powrocie do Francji nakazał zbudowanie takich urządzeń w Luwrze i innych pałacach.
